الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
39
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
كبريايى او در هم شكستن ! قابل توجه اينكه لقمان حكيم ، دليل بر نفى شرك را اين ذكر مىكند كه شرك ظلم عظيم است ، آن هم با تعبيرى كه از چند جهت ، تاكيد در بر دارد ( 1 ) . و چه ظلمى از اين بالاتر كه هم در مورد خدا انجام گرفته كه موجود بى ارزشى را همتاى او قرار دهند ، و هم در باره خلق خدا كه آنها را به گمراهى بكشانند و با اعمال جنايتبار خود آنها را مورد ستم قرار دهند ، و هم در باره خويشتن كه از اوج عزت عبوديت پروردگار به قعر دره ذلت پرستش غير او ساقط كنند ! دو آيه بعد در حقيقت جملههاى معترضه اى است كه در لابلاى اندرزهاى لقمان از سوى خداوند بيان شده است ، اما معترضه نه به معنى بى ارتباط ، بلكه به معنى سخنان الهى كه ارتباط روشنى با سخنان لقمان دارد ، زيرا در اين دو آيه ، بحث از نعمت وجود پدر و مادر و زحمات و خدمات و حقوق آنها است و قرار دادن شكر پدر و مادر در كنار شكر « اللَّه » . بعلاوه تاكيدى بر خالص بودن اندرزهاى لقمان به فرزندش نيز محسوب مىشود چرا كه پدر و مادر با اين علاقه وافر و خلوص نيت ممكن نيست جز خير و صلاح فرزند را در اندرزهايشان بازگو كنند . نخست مىفرمايد : « ما به انسان در باره پدر و مادرش سفارش كرديم » ( * ( وَوَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْه ) * ) . آن گاه به زحمات فوق العاده مادر اشاره كرده مىگويد : « مادرش او را حمل كرد در حالى كه هر روز ضعف و سستى تازه اى بر ضعف او افزوده مىشد » ( * ( حَمَلَتْه أُمُّه وَهْناً عَلى وَهْنٍ ) * ) ( 2 ) .
--> ( 1 ) « ان » و « لام » و « جمله اسميه بودن » ، هر كدام يكى از اسباب تاكيد است . ( 2 ) جمله « * ( وَهْناً عَلى وَهْنٍ ) * » ممكن است « حال » باشد براى « ام » به تقدير كلمه « ذات » و در تقدير چنين بود حملته امه ذات وهن على وهن . اين احتمال نيز داده شده كه مفعول مطلق بوده باشد براى فعل مقدرى از ماده « وهن » و در تقدير چنين بوده « تهن * ( وَهْناً عَلى وَهْنٍ ) * » .